Reflektörlü Far ile LED Far Arasındaki Farklar

İlk aracımı aldığımda far konusunda bildiğim tek şey vardı: yanıyorsa iyidir. Bir gece sağ farın söndüğünü fark ettim, yedek parça satan bir yere gittim ve satıcı bana "ampul mü takacağız, LED'e mi çevireceğiz?" diye sordu. O anda ne cevap vereceğimi bilemedim. Aradan geçen zamanda hem kendi arabamda hem de yardım ettiğim arkadaşlarımın araçlarında iki sistemi de gördüm, söktüm, taktım. Bu yüzden reflektörlü far led far karşılaştırma konusunu, katalog diliyle değil, gerçekten garajda karşılaşacağınız şeylerle anlatmak istiyorum.

Baştan bir şeyi netleştirelim: reflektörlü far bir far tipi, LED ise bir ışık kaynağı. Yani "reflektörlü far" dediğimizde genelde içinde halojen ampul bulunan, ışığı aynalı yüzeylerle yansıtıp yola dağıtan klasik far kastediliyor. LED far ise ışığı diyotlardan üreten, çoğu zaman mercekli (projektör) bir yapı ile birlikte gelen daha yeni sistem. İkisini karşılaştırırken bu ayrımı akılda tutmak, kafa karışıklığının yarısını çözüyor.

Reflektörlü Farlar: Basit, Ucuz ve Affedici

Benim ilk arabam reflektörlü halojen fardı ve bugün hâlâ o sistemi seven bir tarafım var. Sebebi performans değil, rahatlık. Yolda kaldığınızda çözümü cebinizdeki parayla, kendi elinizle bulabiliyorsunuz.

Nasıl çalışır?

İçinde bir halojen ampul var. Ampul her yöne ışık saçıyor, farın arkasındaki krom kaplı çanak bu ışığı toplayıp öne, yola doğru yansıtıyor. Bu yüzden farın içine baktığınızda o pürüzlü, aynalı yüzeyleri görürsünüz. Sistem mekanik olarak son derece basit; arızalanacak elektronik parçası neredeyse yok.

Ampul değiştirmek gerçekten kolay mı?

Çoğu araçta evet. Kaputu açıyorsunuz, farın arkasındaki lastik kapağı çeviriyorsunuz, soketi çekiyorsunuz, ampulün mandalını açıp yenisini takıyorsunuz. İlk seferinde 20 dakika sürdü, ikinci seferinde 5 dakikaya indi. Tek kritik nokta şu: yeni ampulün camına çıplak elle dokunmayın. Elinizdeki yağ, ampul ısındığında o noktada gerilim yaratıp ömrünü ciddi biçimde kısaltıyor. Ben bunu bir kez öğrendim, iki hafta sonra yeni ampul patladı. Bez ya da eldivenle tutmak yeterli. Detaylı adımları far lambası değiştirme rehberinde bulabilirsiniz.

Zayıf tarafları

• Enerji israfı: Halojen ampul harcadığı elektriğin büyük kısmını ısıya çeviriyor. Farın arkası cayır cayır yanar.
• Kısa ömür: Benim tecrübemde iki-üç yılda bir ampul değişimi normal. Gece çok yol yapıyorsanız daha sık.
• Sararan ışık ve solan reflektör: Yıllar geçtikçe içteki krom yüzey matlaşıyor, far camı sararıyor. Ampul yeni olsa da ışık zayıf görünüyor.
• Yol boyunca daha dağınık aydınlatma: Kesme çizgisi LED projektörler kadar keskin değil.

LED Farlar: Verimli, Uzun Ömürlü ama Daha Talepkâr

Şu anki aracımda fabrika çıkışı LED far var ve ilk gece yolculuğunda farkı hemen anladım. Işık beyaz, sınırlar keskin, yol tabakası halinde aydınlanıyor. Ama işin bir de sonradan öğrendiğim tarafı oldu.

Neden daha az enerji tüketiyor?

LED, elektriği doğrudan ışığa çeviren bir yarı iletken. Isı üretiyor ama bu ısı diyotun arkasında toplanıyor ve soğutucu bloklar ya da küçük fanlarla atılıyor. Sonuçta aynı ya da daha fazla ışığı, halojene kıyasla belirgin şekilde daha az akımla alıyorsunuz. Akünüz zaten yorgunsa bu fark hissedilir; akümülatör bakımı ile ilgilenirken bunu düşünmeye değer.

Ömür meselesi ve gizli maliyet

LED'in en büyük artısı ömrü. Yıllarca dokunmadığınız oluyor. Ama bozulduğunda hikâye değişiyor: birçok araçta LED modül tek parça olarak farın içine entegre; yani ampul değiştirmek yerine komple far ünitesi almanız gerekiyor. Bir arkadaşımın aracında tek bir modülün fiyatı, benim üç yıllık halojen ampul bütçemin kat kat üstündeydi. Yani "daha uzun ömürlü" demek "daha ucuz" demek değil.

Sonradan LED takmak: dikkat edilecekler

Halojen reflektörlü fara LED ampul takmak internette çok popüler ama benim tavsiyem temkinli olmak. Sebepleri şöyle:

• Reflektör, halojen ampulün ışık geldiği noktaya göre tasarlanmıştır. LED'in ışık kaynağı farklı bir düzlemde olduğu için ışık dağılımı bozulur; karşıdan gelene göz eder, size yolun uzağı yerine yakını parlar.
• Bazı araçlarda düşük akım nedeniyle gösterge panelinde "ampul arızası" uyarısı çıkar.
• Muayene ve trafik kuralları açısından, farın tipine uygun olmayan ışık kaynağı sorun yaratabilir.

Eğer yine de geçiş yapacaksanız, mercekli (projektör) yapıya sahip bir farda sonuç çok daha tutarlı olur ve mutlaka ardından far ayarı yaptırın. Far ayarlama rehberindeki mantığı bilmek, boşa harcanan para ve karşı şeritteki sürücülerin selektörlerinden kurtarır.

Hızlı kıyas tablosu