Akümülatör Bakımı ve Kontrolü

Aracımın ilk aküsünü, sabah işe giderken kontağı çevirip "tık" sesinden başka bir şey duymadığım gün tanıdım. O sabaha kadar akünün kapağını bile açmamıştım; kaputu kaldırınca kutup başlarında beyaz-mavi bir tabaka olduğunu gördüm. Yedek akü takviyesiyle o günü kurtardım ama sonrasında öğrendiğim şey şu oldu: akü birden bozulmaz, aylarca sinyal verir, biz görmeyiz. Aşağıda kendi başıma öğrendiğim, artık her mevsim başında rutin olarak yaptığım araç aküsü bakım ve temizlik adımlarını olabildiğince sade anlatmaya çalıştım.

Baştan söyleyeyim: akü, üzerinde çalışırken en dikkatli olman gereken parçalardan biri. İçinde asit var, kutup başlarında da ciddi bir akım. Ama doğru sırayı bilirsen, motor yağı seviyesini kontrol etmekten ya da lastik basıncına bakmaktan daha zor değil.

Akü Kontrolünü Nasıl Yapıyorum

Ben akü kontrolünü ayda bir, kaputu açıp diğer seviyelere baktığım gün yapıyorum. Soğutma suyu, cam yıkama suyu, motor yağı derken akü de o listenin bir parçası oldu. Toplam beş dakika sürüyor.

Gözle muayene: çatlak, şişme ve akıntı

İlk iş kaputu açıp aküye tepeden bakmak. Şu üçünü arıyorum:

• Gövdede şişme veya deformasyon: Akünün yan yüzeyleri bombeleşmişse içeride ısınma sorunu var demektir. Bu akü artık güvenilmez, değiştirmek gerekir.
• Nemlilik, yağlı görünüm: Akünün üstü ıslak gibiyse ya elektrolit sızıyordur ya da aşırı şarjdan buharlaşma vardır.
• Kablo ve pabuçlar: Kablo kılıfı çatlamış mı, pabuç gevşek mi? Aküyü elimle hafifçe sallıyorum; yerinde oynuyorsa bağlantı kelepçesini sıkıyorum. Titreşim, akü ömrünü kısaltan en sinsi etken.

Kutup başlarındaki o beyaz tabaka

Kutup başlarında biriken beyaz, yeşilimsi veya mavi pudra görünümlü şey sülfatlanma. Bu tabaka yalıtkan gibi davranıyor, yani akü sağlıklı olsa bile marş motoruna akımı tam iletemiyor. Benim ilk arızam tam olarak buydu; akü ölmemişti, sadece temas kaybolmuştu. Tabakayı gördüğünüz an temizlik zamanı gelmiş demektir.

Gerilim ölçümü ve marş davranışı

Ucuz bir dijital multimetre aldım, en işe yarayan aletlerden biri oldu. Araç en az bir saat çalışmamışken kutuplar arasına dokunuyorum:

Multimetre yoksa kulağını kullan: marş sesi ilk günlerdeki gibi çıtır çıtır değil de ağır ağır dönüyorsa, farlar rölantide belirgin şekilde sararıp çalışınca parlıyorsa akü zorlanıyor. Bu arada far parlaklığındaki değişimi izlemek, hem akü hem de far kontrolü açısından bana çok şey öğretti.

Temizlik ve Ömrü Uzatan Alışkanlıklar

Kutup başı temizliğini adım adım yapıyorum

Elimde eldiven ve gözlük olmadan bu işe girişmiyorum. Sıra şöyle:

1. Kontağı kapat, anahtarı çek. Araç kesinlikle çalışmıyor olsun.
2. Önce eksi (–) kutbu sök. Sonra artı (+). Takarken tam tersi: önce artı, sonra eksi. Bu sıra kısa devre riskini azaltıyor.
3. Bir bardak ılık suya bir tatlı kaşığı karbonat karıştır. Eski bir diş fırçası ya da tel fırçayla kutup başlarını ve pabuçların içini ovala. Karbonat asidi nötralize ettiği için köpürme görürsün, bu normal.
4. Nemli bezle sil, ardından kuru bezle iyice kurula. Su damlası bırakmamaya çalışıyorum.
5. Kutup başlarına ince bir tabaka akü gresi ya da vazelin sür. Bu, sülfatlanmayı geciktiriyor.
6. Pabuçları tak, elle oynamayacak kadar sık; kaynak yapar gibi zorlamaya gerek yok.

Akünün üst yüzeyi tozlu ve nemliyse orayı da siliyorum, çünkü kirli üst yüzey kutuplar arasında zayıf bir kaçak yolu oluşturabiliyor.

Bakımlı tip akülerde elektrolit seviyesi

Üzerinde açılabilir tıpalar varsa akün "bakım yapılabilir" tipte. Tıpaları açıp plakaların üzerini kontrol ediyorum; sıvı plakaların üstünü örtmüyorsa sadece saf su ekliyorum. Çeşme suyu ya da asit koymak akünün sonunu getirir. Kapalı, bakım gerektirmeyen akülerde ise böyle bir işlem yok, boşuna zorlamayın.

Aküyü yoran alışkanlıklardan vazgeçtim

• Çok kısa mesafeler: Her gün 2 km gidip gelmek aküyü şarj etmeye yetmiyor. Haftada bir yarım saatlik kesintisiz sürüş çok işe yarıyor.
• Kontak kapalıyken tüketici çalıştırmak: Müzik, iç aydınlatma, telefon şarjı… Bekleme sırasında motoru çalıştırmayı tercih ediyorum.
• Kapı ve bagaj lambalarını unutmak: Aracı bıraktıktan sonra kaputun ve bagajın tam kapandığından emin olmak, sabah "tık" sesiyle tanışmamak için bedava bir sigorta.
• Uzun süre park: İki haftadan fazla kullanmayacaksam eksi kutbu söküyorum ya da akıllı şarj cihazı bağlıyorum.
• Kışa hazırlık: Soğuk, zayıf aküyü acımasızca ele veriyor. Ben soğuklar başlam